Wat zijn effectieve micro-organismen?

Effectieve micro-organismen, meestal afgekort tot EM, is de naam voor een mengsel van verschillende groepen micro-organismen. In de oorspronkelijke EM-technologie worden drie groepen samengebracht: melkzuurbacteriën, gisten en fotosynthetische bacteriën. Het begrip verwijst dus naar een samengestelde cultuur, niet naar één afzonderlijke bacteriestam.

Prof. Teruo Higa ontwikkelde het EM-concept in Japan vanuit de landbouw. De technologie werd in de vroege jaren tachtig verbonden aan Kyusei Nature Farming en was gericht op landbouw- en milieutoepassingen.^[1] Die oorsprong is belangrijk bij het lezen van informatie over EM: een toepassing in grond, planten of dierhouderij is niet hetzelfde als onderzoek naar een voedingssupplement bij mensen.

De drie groepen worden vaak als volgt omschreven:

• Melkzuurbacteriën, waaronder in de productinformatie Lactobacillus plantarum wordt genoemd;
• gisten, waaronder Saccharomyces cerevisiae wordt genoemd;
• fotosynthetische bacteriën, een groep bacteriën die in de klassieke EM-beschrijving onderdeel van het mengsel vormt.

De precieze soorten, stammen, aantallen en productiewijze kunnen per EM-formule verschillen. Daarom kun je resultaten uit onderzoek pas zorgvuldig lezen als de onderzochte formule overeenkomt met het product, de dosering en de onderzoeksgroep. Die gegevens zijn bepalend voor de reikwijdte van een publicatie.

Het fermentatieproces van Pro EM San

Pro EM San von TISSO Pur is een vloeibaar ferment in een fles van 500 ml. Volgens de productinformatie bestaat de basis uit water, melasse en een EM-samenstelling met melkzuurbacteriën, gisten en fotosynthetische bacteriën. Melasse fungeert hierbij als grondstof in het fermentatieproces.

Fermentatie is een gecontroleerd proces waarbij micro-organismen stoffen in een voedingsmedium omzetten. Het eindproduct is een vloeistof met de aanwezige culturen en fermentatieproducten. TISSO beschrijft Pro EM San als vloeibaar gefermenteerd; dat is een producteigenschap en geen uitspraak over een effect in het lichaam.^[2]

De vloeibare vorm maakt afmeten eenvoudig. Voor de actuele ingrediëntenlijst, eventuele allergenen en bewaarwijze is het etiket op de fles altijd leidend. Fabrikanten kunnen een declaratie of gebruiksadvies wijzigen.

De zoekterm ‘EM probiotica’

EM probiotica is een veelgebruikte zoekterm. In wetenschappelijke context wordt ‘probioticum’ gebruikt voor een levend micro-organisme waarvan in een specifieke hoeveelheid een gezondheidsvoordeel is aangetoond. Dat is niet automatisch van toepassing op iedere gefermenteerde formule of ieder EM-mengsel. In deze blog gebruiken we de term uitsluitend als zoekterm, niet als gezondheidsclaim voor Pro EM San.

Wetenschappelijk onderzoek: de context van vier studies

Onderzoek naar micro-organismen en fermentatie is breed, maar niet uniform. Onderzoekers gebruiken uiteenlopende formules, voedingsmiddelen, diermodellen en uitkomstmaten. Geen van de vier onderstaande publicaties onderzocht Pro EM San van TISSO. Ze geven context, geen onderbouwing voor een productclaim.

1. Gefermenteerde voeding in een voedingspatroon

Wastyk en collega’s publiceerden in 2021 in Cell een gerandomiseerd, prospectief onderzoek bij 36 gezonde volwassenen.^[3] De onderzoekers vergeleken gedurende 17 weken een voedingspatroon met veel vezels met een voedingspatroon met veel gefermenteerde voedingsmiddelen en maten onder meer microbiële diversiteit en ontstekingsgerelateerde markers. Zij rapporteerden verschillende patronen tussen de groepen. De interventie bestond uit voedingspatronen, niet uit Pro EM San en ook niet uit een EM-formule; de resultaten zijn daarom niet te vertalen naar dit supplement.

2. Een andere EM-drank bij gezonde volwassenen

Najima en collega’s voerden in 2015 een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie uit bij gezonde Japanse volwassenen van 30 tot 59 jaar; 38 deelnemers voltooiden twaalf weken.^[4] De onderzoekers onderzochten EM-X Gold, een drank met een extract uit een EM-kweek, en maten onder meer laboratoriumparameters en een zelfrapportagevragenlijst. Zij rapporteerden verschillen in enkele laboratoriumparameters, terwijl voor de zelfrapportagemaat geen verschil met placebo werd gemeld. EM-X Gold is niet Pro EM San en de formules zijn niet identiek. Meerdere auteurs waren verbonden aan organisaties rond de onderzochte EM-drank; de publicatie noemt geen afzonderlijke financierings- of belangenverklaring. Ook daardoor vraagt de uitkomst om terughoudende interpretatie.

3. EM-producten in een diermodel

Michalska en collega’s publiceerden in 2021 in Molecules een onderzoek bij 48 Japanse kwartels die experimenteel waren blootgesteld aan Clostridium perfringens.^[5] De onderzoekers voegden twee commerciële EM-producten, Multikraft en MultiPROFIT, toe aan drinkwater en voer en beoordeelden daarna weefselkenmerken en bloedwaarden. Zij rapporteerden verschillen tussen de groepen binnen dit diermodel. Dit was geen onderzoek bij mensen en geen onderzoek naar Pro EM San; bevindingen uit deze specifieke dierproef kunnen niet worden vertaald naar bewezen gezondheidseffecten van een supplement bij mensen.

4. EM in tarweteelt

Dziwulska-Hunek en collega’s onderzochten in 2020 in Agronomy de toepassing van EM en rood licht bij tarweteelt.^[6] De onderzoekers maten bodemkenmerken, opbrengst en kwaliteitseigenschappen van graan in een landbouwcontext. Deze studie illustreert de oorsprong van EM in de landbouw, maar bevat geen deelnemers, voedingssupplement of uitkomstmaat voor mensen. Zij kan dus niet worden gebruikt om uitspraken over Pro EM San te doen.

De zorgvuldige conclusie is eenvoudig: er bestaan publicaties over uiteenlopende micro-organismen, gefermenteerde voeding en EM-formules, maar die publicaties zijn geen bewijs voor een effect van Pro EM San bij mensen. Let bij elke studie op de exacte formule, de onderzoeksgroep, de duur, de uitkomstmaat en eventuele belangen.

EFSA-status: geen gezondheidsclaims voor EM of probiotica

In het EU-register staat geen generieke, geautoriseerde gezondheidsclaim voor ‘probiotica’ of voor ‘effectieve micro-organismen’ als zodanig.^[7] Een autorisatie voor een eventuele specifieke stof, stam of formule kun je bovendien niet overdragen op een ander product. Voor Pro EM San worden daarom geen gezondheidsclaims gemaakt op basis van de aanwezigheid van EM-culturen.

** De informatie over micro-organismen, fermentatie en onderzoek is niet goedgekeurd door de EU als gezondheidsclaim voor Pro EM San.

Gebruik en dosering: vloeibaar en met een opbouwschema

De gebruiksinformatie voor Pro EM San Pur vermeldt voor volwassenen 30 ml per dag, in één keer of verdeeld over drie momenten van 10 ml. De vloeistof kan puur of gemengd met stil water worden ingenomen, bij voorkeur ongeveer een half uur vóór een maaltijd.^[8] Volg altijd eerst het actuele etiket en overschrijd de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid niet.

Wie de dagelijkse hoeveelheid liever in stappen meet, kan dit praktische voorbeeld gebruiken, zolang het etiket geen ander advies geeft:

1. Dag 1 tot en met 3: 10 ml per dag.
2. Dag 4 tot en met 6: 2 keer 10 ml per dag.
3. Vanaf dag 7: de etiketdosering van in totaal 30 ml per dag.

Dit schema is uitsluitend een praktische manier om de vloeistof af te meten; het is geen medisch advies en geen aanwijzing voor een verwacht resultaat. Overleg vooraf met een arts of apotheker bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik, een medische aandoening of twijfel over gebruik.

Voor wie is Pro EM San van TISSO interessant?

Pro EM San van TISSO kan interessant zijn voor volwassenen die een vloeibaar gefermenteerd EM-product willen vergelijken met capsules, poeders of gefermenteerde voedingsmiddelen. De formule, inhoud van 500 ml en de afmeetbare vloeibare vorm zijn dan vooral praktische kenmerken om mee te nemen.

De keuze voor een product zegt niets over de effectiviteit voor een individuele gebruiker. Vergelijk daarom altijd de ingrediënten, de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, de productvorm en de actuele productinformatie. Pro EM San von TISSO Pur kost € 51,03 op het moment van redactie; controleer de productpagina voor de actuele prijs en declaratie.

Meer lezen over darmflora

Wil je de basis over het microbioom, voeding en de betekenis van termen als prebiotica en probiotica verder verkennen? Lees dan onze darmflora-hub: wat is darmflora en hoe onderhoud je het? De informatie daar helpt je verschillende productvormen en begrippen nuchter naast elkaar te zetten.

Bekijk Pro EM San von TISSO Pur bij Orthovitality →

Belangrijke informatie

Een voedingssupplement is geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl. Buiten bereik van jonge kinderen bewaren.

Dit supplement is geen geneesmiddel en is niet bedoeld voor de diagnose, behandeling, genezing of preventie van enige ziekte.

** Deze informatie is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar micro-organismen, gefermenteerde voeding en EM-formules en geldt niet als gezondheidsclaim voor dit product.

De aangehaalde studies betreffen gefermenteerde voedingspatronen, een andere EM-drank, een diermodel en landbouwonderzoek. Deze bevindingen kunnen niet worden vertaald naar bewezen gezondheidseffecten van Pro EM San bij mensen.