Wat is berberine?

Berberine is een isochinoline-alkaloïde: een stikstofhoudende plantenstof met een ringvormige chemische structuur. De molecuulformule is C₂₀H₁₈NO₄⁺. Door de permanent positief geladen stikstof wordt berberine in supplementen vaak gebonden aan chloride, als berberine HCl. De stof heeft van nature een intens gele kleur.^[1]

De bekendste plantaardige bron voor supplementen is Berberis aristata, ook wel Indiase berberis of tree turmeric genoemd. Berberine komt daarnaast voor in onder meer Europese berberis (Berberis vulgaris), goldenseal (Hydrastis canadensis), Oregon grape (Mahonia aquifolium), goldthread (Coptis-soorten) en Phellodendron-soorten.^[2] De hoeveelheid berberine verschilt per plantendeel, extractiemethode en standaardisatie. De naam van een plant op een etiket zegt dus niet automatisch hoeveel berberine een capsule bevat.

Bij een gestandaardiseerd supplement staat daarom idealiter zowel de gebruikte vorm als de hoeveelheid per capsule vermeld. Dat maakt het eenvoudiger om producten onderling te vergelijken, maar het zegt op zichzelf niets over een gezondheidseffect. Ook is onderzoek naar een plant, een extract of een speciale formulering niet zonder meer onderzoek naar ieder ander berberineproduct.

AMPK: de wetenschappelijke achtergrond

AMPK is de afkorting van AMP-geactiveerde proteïnekinase. Het is een enzymcomplex dat onderzoekers vaak beschrijven als een sensor voor de energiestatus van een cel. Wanneer de verhouding tussen AMP en ATP verandert, kan AMPK onderdeel zijn van de cellulaire reactie. ATP is de moleculaire energiedrager van de cel; AMP is een afbraakproduct dat onderzoekers gebruiken als aanwijzing voor de beschikbare energie.

In een laboratoriumstudie in Journal of Lipid Research onderzochten Brusq en collega’s (2006) berberine in HepG2-cellen, een menselijke leverkankercellijn, en in hamsters. De onderzoekers rapporteerden in de cellen veranderingen in AMPK-fosforylering en AMPK-activiteit na blootstelling aan berberine.^[3] Dit is een mechanistische observatie onder laboratoriumomstandigheden, geen onderzoek naar het effect van een supplement bij mensen.

AMPK is interessant voor fundamenteel onderzoek, maar het mechanisme is niet volledig eenduidig. Andere celstudies onderzochten juist of sommige waarnemingen ook optreden wanneer AMPK wordt geblokkeerd. Dat laat zien waarom een plausibel mechanisme geen vervanging is voor goed opgezet onderzoek bij mensen. Het vertelt iets over een onderzoeksvraag op celniveau, niet over een toegestane gezondheidsclaim voor berberine.

Wat zegt onderzoek over berberine?

Onderzoek naar berberine gebruikt uiteenlopende populaties, vormen en doseringen. De onderstaande vier publicaties illustreren die variatie. De resultaten zijn bewust als studie-uitkomsten beschreven; ze vormen geen advies voor zelfbehandeling en zijn niet te vertalen naar de werking van één specifiek product.

1. Yin et al. (2008): twee onderzoeksgroepen, drie maanden

Een klinische publicatie in Metabolism van Yin, Xing en Ye (2008) beschreef twee onderzoeksonderdelen met in totaal 84 volwassenen met type 2 diabetes: 36 deelnemers in onderzoek A en 48 deelnemers in onderzoek B. De onderzoeksduur was in beide onderdelen drie maanden. In onderzoek A rapporteerden de auteurs bij de berberinegroep verschillen ten opzichte van de beginwaarden in nuchtere bloedglucose, HbA1c, bloedglucose na een maaltijd en triglyceriden.^[4] Het artikel meldde ook tijdelijke maag-darmklachten bij 20 deelnemers (34,5%). De publicatie werd ondersteund door NIH-subsidies; op de PubMed-pagina staat geen afzonderlijke belangenverklaring vermeld.

2. Derosa et al. (2013): placebovergelijking bij 144 volwassenen

In een gerandomiseerde, dubbelblinde en placebo-gecontroleerde studie onderzochten Derosa en collega’s (2013) 144 volwassenen met een laag cardiovasculair risico. Na een inloopperiode kregen deelnemers drie maanden berberine 500 mg tweemaal daags of placebo, gevolgd door een wash-out en een tweede onderzoeksperiode. De auteurs rapporteerden na de eerste drie maanden verschillen tussen de groepen in totaal cholesterol, triglyceriden, LDL-cholesterol en HDL-cholesterol.^[5] De PubMed-samenvatting vermeldt geen financiering of belangenverklaring. De onderzochte deelnemers, onderzoeksopzet en dosering beperken de directe toepasbaarheid buiten deze studie.

3. Pérez-Rubio et al. (2013): klein, dubbelblind onderzoek

Een dubbelblinde, placebo-gecontroleerde RCT van Pérez-Rubio en collega’s (2013) omvatte 24 volwassenen met metabool syndroom; twaalf deelnemers ontvingen berberinehydrochloride 500 mg driemaal daags vóór de maaltijd en twaalf placebo gedurende drie maanden. De onderzoekers maten onder meer glucose- en insulinereacties na een dextrosebelasting. Zij rapporteerden binnen de berberinegroep numerieke verschillen in de gemeten glucose- en insulineparameters en in enkele andere markers.^[6] De samenvatting geeft geen afzonderlijke numerieke vergelijkingen tussen de groepen en vermeldt geen financiering of belangenverklaring. Door de kleine steekproef is terughoudendheid bij de interpretatie extra belangrijk.

4. Rondanelli et al. (2023): een specifieke fosfolipideformulering

In European Review for Medical and Pharmacological Sciences onderzochten Rondanelli en collega’s (2023) 49 volwassenen met overgewicht en een afwijkende nuchtere bloedglucose. In deze gerandomiseerde, dubbelblinde placebovergelijking kreeg de onderzoeksgroep gedurende 60 dagen een gepatenteerde Berberine Phytosome™-formulering van 2 tabletten van 550 mg per dag; 24 deelnemers ontvingen de formulering en 25 placebo. Met een lineair mixed model rapporteerden de auteurs verschillen tussen de groepen in glycemie, insuline, triglyceriden en enkele lichaamssamenstellingsmetingen.^[7] Dit betreft een specifieke, gepatenteerde fosfolipideformulering en is dus niet hetzelfde als een capsule met berberine HCl. In de geraadpleegde samenvatting staan geen financiering of belangenverklaring vermeld.

Wat je uit deze studies vooral kunt meenemen: er is onderzoek bij mensen, maar de opzetten zijn verschillend en sommige groepen zijn klein. Onderzoekers bestuderen biomarkers en andere meetwaarden in afgebakende omstandigheden. Dat is iets anders dan een bewezen effect voor iedereen die berberine inneemt.

EFSA-status en gezondheidsclaims

Voor berberine als botanische stof is geen geautoriseerde Europese gezondheidsclaim beschikbaar in het EU Register. Dat register onderscheidt toegestane, afgewezen en andere claimdossiers; een botanische stof in een product mag niet als gezondheidsclaim worden gepresenteerd wanneer daarvoor geen autorisatie bestaat.^[8]

** Deze informatie is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar berberine en geldt niet als gezondheidsclaim voor dit product.

De onderzoeksbeschrijvingen hierboven zijn daarom geen reden om een supplement te koppelen aan een aandoening, een laboratoriumwaarde of een geneesmiddel. Ze zijn uitsluitend bedoeld om uit te leggen wat onderzoekers hebben gemeten en onder welke omstandigheden zij dat deden.

Gebruik en dosering

De etiketdosering van Vitakruid Berberine 500 mg is 1 tot 3 capsules per dag, bij voorkeur tijdens een maaltijd. Eén capsule bevat 500 mg berberine HCl uit Berberis aristata. Volg altijd het etiket en overschrijd de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid niet.^[9]

De doseringen in de aangehaalde studies liepen uiteen van 1.000 tot 1.500 mg per dag, terwijl de vorm en duur eveneens verschilden. Een onderzoeksdosering is geen persoonlijk gebruiksadvies en komt niet automatisch overeen met de passende inname voor jou. Pas medicatie nooit aan op basis van een blog of een supplementetiket.

Volgens het Amerikaanse NCCIH kunnen bij orale inname onder meer buikpijn, obstipatie, diarree, misselijkheid en braken voorkomen. Berberine kan ook wisselwerken met geneesmiddelen. Gebruik het niet tijdens zwangerschap of borstvoeding en geef het niet aan zuigelingen. Vraag bij medicijngebruik, een medische behandeling of twijfel vooraf advies aan een arts of apotheker.^[10]

Voor wie is een berberine supplement interessant?

Een berberine supplement kan interessant zijn voor volwassenen die zich willen verdiepen in een geïsoleerde plantenstof uit Berberis aristata en de wetenschappelijke achtergrond daarvan. Ook voor wie etiketten zorgvuldig vergelijkt, is het relevant om onderscheid te maken tussen de hoeveelheid berberine, de chemische vorm en de gebruikte plantbron.

Dat is geen aanbeveling voor een bepaalde situatie of klacht. Wie medicijnen gebruikt, zwanger is, borstvoeding geeft of een medische behandeling volgt, bespreekt een supplementkeuze eerst met een arts of apotheker.

Vitakruid Berberine 500 mg: productinformatie

Vitakruid Berberine 500 mg bevat 90 capsules met elk 500 mg berberine HCl uit Berberis aristata. De prijs is € 56,56. De hoeveelheid per capsule komt overeen met een hoeveelheid die in enkele aangehaalde studies voorkomt, zonder dat dit iets zegt over effectiviteit voor een individuele gebruiker.

De keuze voor een product zegt niets over de effectiviteit van deze stof voor een individuele gebruiker. Bekijk Vitakruid Berberine 500 mg bij Orthovitality →

Wil je eerst kritisch lezen over het veelgebruikte woord ‘detox’? Bekijk dan onze informatiepagina over detox en supplementen. Die pagina licht toe waarom ‘detox’ geen erkende medische term is; de link is geen uitspraak over berberine.

Belangrijke disclaimer

Dit supplement is geen geneesmiddel en is niet bedoeld voor de diagnose, behandeling, genezing of preventie van enige ziekte.

** De genoemde onderzoeksuitkomsten zijn niet goedgekeurd door de EU als gezondheidsclaim. De aangehaalde laboratorium- en dierstudie kan niet worden vertaald naar bewezen gezondheidseffecten van dit supplement bij mensen.