Histamine is een biogeen amine dat van nature in het lichaam voorkomt en een rol speelt in diverse fysiologische processen. Een deel van de wetenschappelijke interesse gaat uit naar de relatie tussen histamine, het darmmicrobioom en bepaalde probioticumstammen. Die relatie is genuanceerd: bacteriën verschillen onderling en bevindingen uit een kweek of celmodel zijn niet automatisch een uitkomst bij mensen.

In dit artikel lees je wat histamine is, waarom het enzym DAO vaak ter sprake komt, wat onderzoek zegt over histaminevormende bacteriën en hoe de samenstelling van ProBiotica HistaminX van Seeking Health daarbij aansluit. Het doel is informatief: histamine-intolerantie vraagt om zorgvuldige medische beoordeling, zeker wanneer klachten nieuw, ernstig of aanhoudend zijn.

Wat is histamine?

Histamine is een biogeen amine: een kleine stikstofhoudende stof die het lichaam zelf kan maken uit het aminozuur histidine. Histamine komt onder meer voor in immuuncellen, zenuwweefsel en de maag. Daarnaast kan histamine in voeding ontstaan wanneer micro-organismen histidine omzetten. Daardoor kunnen vooral gefermenteerde, gerijpte, gerookte of lang bewaarde producten uiteenlopende hoeveelheden bevatten.^[1]

Voedingsmiddelen zijn niet altijd voorspelbaar in hun histaminegehalte. De hoeveelheid kan variëren met grondstof, bereiding, rijping, hygiëne en bewaartijd. Voorbeelden die vaak in voedingslijsten terugkomen zijn gerijpte kaas, gefermenteerde producten, wijn, vis die niet meer vers is en bepaalde vleeswaren. Ook in plantaardige producten is variatie beschreven; in een literatuuroverzicht werden onder andere tomaat, spinazie, aubergine en avocado genoemd.^[2]

In het maag-darmkanaal speelt diamineoxidase (DAO) een rol bij de afbraak van histamine uit de voeding. DAO wordt in verband gebracht met de darmwand, terwijl een tweede enzym, histamine-N-methyltransferase (HNMT), vooral binnen cellen werkt. De precieze balans hangt niet alleen af van voeding: ook andere biogene aminen, medicatie, alcohol, ziekten en individuele verschillen kunnen een rol spelen. In een laboratoriumonderzoek vertraagden onder meer putrescine en cadaverine de afbraak van histamine door DAO; dit is een mechanistische bevinding en geen voedingsadvies op persoonsniveau.^[3]

Histamine-intolerantie en DAO: een onderzoeksgebied met open vragen

De term histamine-intolerantie wordt in de literatuur gebruikt voor een situatie waarin de hoeveelheid ingenomen histamine en de afbraakcapaciteit in de darm mogelijk niet goed in evenwicht zijn. Een veelbesproken hypothese is een verminderde activiteit van DAO. Dit is iets anders dan een klassieke voedselallergie: bij een allergie is het immuunsysteem betrokken via een specifiek mechanisme, terwijl histamine-intolerantie niet met één gevalideerde test kan worden vastgesteld.^[1]

Daarom is voorzichtigheid belangrijk. Een populatieonderzoek gepubliceerd in Nutrients onderzocht serum-DAO bij 1.051 willekeurig geselecteerde volwassenen. Van Odijk et al. (2023) rapporteerden in deze onderzoekspopulatie geen verband tussen de gehanteerde DAO-waarden en zelfgerapporteerde reacties op histaminerijke voeding. De auteurs concludeerden dat de gebruikelijke afkapwaarden opnieuw beoordeeld moeten worden.^[4]

Onderzoekers gebruiken daarom meestal een combinatie van anamnese, het uitsluiten van andere oorzaken en een begeleide voedingsanamnese om deze vraag te onderzoeken. Zelfdiagnose op basis van een enkel bloedresultaat of een lijst met voedingsmiddelen is onvoldoende. Bespreek terugkerende reacties na eten met een arts of diëtist, in het bijzonder bij benauwdheid, zwelling, flauwvallen, hevige huidreacties of onbedoeld gewichtsverlies.

Probiotica en histamine: de stammen-kwestie

Wie zoekt op histamine intolerantie probiotica komt al snel lijsten met “goede” en “slechte” bacteriën tegen. De wetenschap vraagt om meer precisie. Een probioticum wordt niet alleen beschreven met een geslachts- en soortnaam, maar idealiter ook met een stamnaam. Of een bacterie histamine kan vormen, is in veel gevallen stamafhankelijk; je kunt dat niet zonder meer aan een hele soort toeschrijven.

Wat studies laten zien

Een laboratoriumstudie in het International Journal of Food Science & Technology onderzocht geselecteerde melkzuurbacteriestammen op de vorming van biogene aminen. Kung et al. (2011) rapporteerden onder de gebruikte kweekomstandigheden histaminevorming door de specifieke stammen Lactobacillus casei TISTR 389 en Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus TISTR 895; de overige onderzochte stammen vormden niet aantoonbaar histamine. Dit betrof kweekonderzoek, geen onderzoek naar een supplement bij mensen.^[5]

Een ander onderzoek, gepubliceerd in PLoS ONE, onderzocht Lactobacillus reuteri 6475 in cellulaire en moleculaire experimenten. Thomas et al. (2012) observeerden dat deze specifieke stam histidine kon omzetten in histamine. Ook dit onderstreept dat de beoordeling bij de stam begint, niet bij een algemene soortnaam.^[6]

Tegelijkertijd is afwezigheid van histaminevorming ook te onderzoeken. Stuivenberg et al. (2022) maten in laboratoriumomstandigheden histamine in een synbioticum met 24 stammen. Vergeleken met de controles werd geen significante histamineproductie gemeten. Deze uitkomst zegt alleen iets over de onderzochte formule, omstandigheden en meetmethode; zij bewijst geen effect bij mensen met histaminegerelateerde klachten.^[7]

De praktische conclusie is dus niet dat een soort altijd wel of nooit past. Kijk naar de volledig vermelde stam, de gebruikte dosis en de productdocumentatie. Vooral bij een histamine darm-vraag is het verstandig om beloften over een hele productcategorie te wantrouwen.

ProBiotica HistaminX van Seeking Health

ProBiotica HistaminX is een probioticum van het Amerikaanse merk Seeking Health. Volgens de aangeleverde productinformatie is de formule samengesteld met Lactobacillus rhamnosus, Bifidobacterium infantis, Bifidobacterium longum en Lactobacillus plantarum, geselecteerd op lage histamineproductie. De formule bevat geen Lactobacillus casei, Lactobacillus acidophilus of Lactobacillus bulgaricus.

Dat is een beschrijving van de formule, geen uitspraak over een gezondheidseffect. Bovendien is het belangrijk de actuele verpakking te controleren: zonder stamaanduidingen is een wetenschappelijke vergelijking met een specifieke onderzoeksstam beperkt. De eerder genoemde laboratoriumstudies laten juist zien dat histaminevorming afhankelijk kan zijn van de individuele stam en van de omstandigheden.

Seeking Health werd in de Verenigde Staten opgericht door Ben Lynch, die volgens de fabrikant is opgeleid als natuurgeneeskundig arts. Het merk ontwikkelt voedingssupplementen en educatief materiaal. Een merkgeschiedenis of selectiecriterium is echter geen klinisch bewijs voor de effectiviteit van een product.^[8]

EFSA-status van probiotica

Voor probiotica zijn geen EFSA-goedgekeurde gezondheidsclaims beschikbaar die in deze context een gezondheidsvoordeel voor HistaminX onderbouwen. Daarom wordt hier niet gesteld dat dit histamine supplement histamine-intolerantie verhelpt, behandelt of histamineklachten vermindert. De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid beschouwt een uiting over een gezondheidsvoordeel van een voedingsmiddel of bestanddeel als gezondheidsclaim; daarvoor gelden strikte regels.^[9]

** De informatie over probiotica en histamine is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar bacteriestammen en is niet goedgekeurd door de EU als gezondheidsclaim voor dit product.

Gebruik en dosering

Volg altijd het etiket van de actuele verpakking en de aanwijzingen op de productpagina. De fabrikant vermeldt voor ProBiota HistaminX als algemene gebruiksaanwijzing: één capsule bij het opstaan, los van voedsel, tenzij een behandelend professional anders adviseert.^[10] Aanbevolen gebruik is geen medische aanbeveling en zegt niet of een product voor iemand geschikt is.

Overweeg overleg met arts, apotheker of diëtist bij zwangerschap of borstvoeding, bij medicijngebruik, bij een medische aandoening of wanneer je een sterk beperkt voedingspatroon volgt. Voor een product met levende micro-organismen kan ook de individuele tolerantie verschillen.

Voor wie is deze informatie interessant?

Dit artikel kan relevant zijn voor mensen die zich verdiepen in histamine in voeding, het darmmicrobioom of de etiketten van een probiotica histamine-formule. Het kan ook helpen om gerichter vragen te stellen over stamidentiteit, productinformatie en de beperkingen van onderzoek. Een supplement is geen vervanging voor diagnostiek, medische behandeling of persoonlijk voedingsadvies.

Meer lezen over de darmflora

Wil je de basis van het darmmicrobioom beter begrijpen? Lees dan onze darmflora-hub: wat is darmflora en hoe onderhoud je die?. Voor een ander voorbeeld van een veel onderzochte darmbacterie kun je ook verder lezen in ons artikel Akkermansia muciniphila: wat is het en wat zegt het onderzoek?.

Bekijk de actuele productinformatie van ProBiotica HistaminX →

Disclaimer

Dit supplement is geen geneesmiddel en is niet bedoeld voor de diagnose, behandeling, genezing of preventie van enige ziekte.

** Deze claims zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en zijn niet goedgekeurd door de EU als gezondheidsclaim.

De aangehaalde studies betreffen onder meer laboratoriumonderzoek en observationeel onderzoek. Deze bevindingen kunnen niet worden vertaald naar bewezen gezondheidseffecten van dit supplement bij mensen.